سلام گزارش رسمی را بخوانید تا بعد گزارش حاشیه را من بنویسم
بسمه تعالی
برگزاری میزگرد عالی بین المللی پیرامون سواد آموزی
"دستیابی به اهداف سواد آموزی سال 2015، عمل به وعده های داده شده"
16 لغایت 17 شهریور 1391
مقر یونسکو – پاریس
میزگرد عالی بین المللی پیرامون سواد آموزی با موضوع "دستیابی به اهداف سواد آموزی سال 2015، عمل به وعده های داده شده"، در تاریخ 16 لغایت 17 شهریور ماه 1391 با حضور نمایندگانی از 41 کشور در مقر یونسکو پاریس برگزار شد.
v افتتاحیه اجلاس:
در افتتاحیه ی اجلاس، نماینده ی معاون مدیر کل یونسکو در بخش آموزش، نماینده ی دبیرکل سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی اسلامی (آیسسکو)، وزیر آموزش هند و نیز سفیر افتخاری دهه ی سواد آموزی سخنرانی کردند.
محورهای اصلی سخنرانی های ارائه شده در افتتاحیه ی نشست عبارت بودند از:
- اهمیت مقوله ی سواد آموزی و نقش آن در توسعه ی جوامع؛
- هزینه های ناشی از بی سوادی برای کشورها؛
- علل بی توجهی به مقوله ی سواد آموزی علیرغم اهمیت بالای آن؛
- دلایل اصلی بی سوادی تعداد بسیاری از جمعیت جهان؛
- چالش ها ی اصلی موجود بر سر راه سواد آموزی؛
- اولویت های سواد آموزی، راهبردها و سازوکارهای مورد نیاز برای ارتقای سواد آموزی و تقویت جایگاه آن در سطوح ملی، منقطه ای و جهانی؛
- نقش سواد و سواد آموزی در ارتقای مهارت های زندگی، دگرگونی های اجتماعی، توسعه ی فرهنگی، سیاسی و اقتصادی؛
- لزوم ارتقای شراکت و همکاری با کلیه ی ذینفعان و دست اندرکاران امر سواد آموزی در سطوح دولتی، خصوصی و مردم نهاد؛
- بسیج تعهدات کشورها و بخش غیردولتی و موسسات مختلف جهانی در رابطه با تامین منابع مالی و معنوی سواد آموزی؛
- تقویت برنامه های موثر در راستای تحقق اهداف سواد آموزی.
v مباحث و بخش های اصلی میزگرد:
پس از نشست افتتاحیه، مباحث اصلی نشست به شرح ذیل آغاز شد:
Ø بخش اول: "آخرین گام های باقیمانده تا دستیابی به اهداف مورد توافق بین المللی". بحث در خصوص چالش های اصلی سواد آموزی با سوال اصلی: "چرا ما قادر به پیشرفت کافی در راستای نیل به اهداف مورد توافق بین المللی برای سواد آموزی نیستیم؟".
ü روسای بخش اول میزگرد:
- وزیر آموزش و سواد آموزی بورکینافاسو؛
- وزیر فدرال آموزشهای فنی و حرفه ای پاکستان.
ü مجری بخش اول: نایب رئیس مجمع زنان متخصص در امور آموزش در آفریقا.
Ø بخش دوم: "عمل به وعده ها ی داده شده". تبادل نظر درخصوص راهبردهای کشورها برای دستیابی به اهداف سال 2015 براساس طرح های اقدام و تجربیات موثر هریک از کشورها. سوال اصلی بحث: "چگونه برای تسریع در حل و فصل چالش های فراروی سوادآموزی برنامه ریزی می کنیم؟".
ü روسای بخش دوم میزگرد:
- وزیر آموزش ابتدایی بنگلادش؛
- وزیر آموزش، سواد آموزی و زبانهای ملی مالی.
ü مجری بخش دوم: نایب رئیس مجمع زنان متخصص در امور آموزش در آفریقا.
Ø بخش سوم: "استفاده از همکاری و شراکت هوشمند برای محو بی سوادی". موضوع اصلی بحث درخصوص چگونگی کمک شرکاء و کارشناسان برای نیل به اهداف مورد توافق بین المللی. پرسش اصلی "نقش هریک از دست اندرکاران موضوع سوادآموزی در کاستن از تعداد بیسوادان چیست؟".
ü روسای بخش سوم میزگرد:
- معاون وزیر آموزش، علوم و فناوری سیرالئون؛
- وزیر آموزش یمن.
ü مجری بخش سوم: نایب رئیس مجمع زنان متخصص در امور آموزش در آفریقا.
Ø بخش چهارم: "بهره برداری از منابع برای سواد آموزی ". پرسش اصلی "چگونه می توان میزان کمک های مالی را برای سواد آموزی افزایش داد؟".
ü روسای بخش چهارم میزگرد:
- وزیر آموزش ابتدایی و متوسطه ی توگو؛
- معاون وزیر آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران.
ü مجری بخش چهارم: مشاور عالی موسسه ی توسعه ی آموزش.
Ø بخش پنجم: "نگاه به گذشته برای حرکت به سمت آینده: سواد آموزی در دوره ی پس از سال 2015". پرسش اصلی: "دستورکارها و برنامه های بین المللی چگونه به کشورها برای دستیابی به اهداف مورد توافق بین المللی کمک کرده اند؟".
ü روسای بخش پنجم میزگرد:
- وزیر آموزش اریتره؛
- وزیر آموزش سنگال.
ü مجری بخش پنجم: مشاور عالی موسسه ی توسعه ی آموزش.
Ø بخش ششم: تصویب "بیانیه ی پاریس پیرامون ارتقای تلاش ها برای جبران مشکل بی سوادی".
ü روسای بخش ششم میزگرد:
- وزیر فرهنگ، سواد آموزی، صنایع دستی و گردشگری بنین؛
- وزیر آموزش گینه ی بیسائو.
ü مجری بخش ششم: رئیس بخش آموزشهای پایه و توسعه ی مهارت ها – یونسکو.
v نقطه نظرات اعلام شده توسط جمهوری اسلامی ایران در بخش های مختلف میزگرد:
ایران در بخش های دوم تا پنجم میزگرد مشارکت نموده و طی سخنانی مواضع و تجربیات کشورمان را مطرح و توصیه هایی را برای ارتقای وضعیت سواد آموزی و کاهش میزان بی سوادی ارائه کرد. اهم اظهارات مطروحه توسط ایران در هریک از بخش های میزگرد به تفکیک موضوعات مورد بحث به شرح ذیل می باشد:
1- اظهارات درخصوص بخش دوم میزگرد با عنوان کلی "عمل به وعده ها ی داده شده": در این بخش، راهبردهای کشورها در راستای دستیابی به اهداف سال 2015 براساس طرح های اقدام و تجربیات موثر هریک از کشورها مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت و سوال اصلی بحث به این شرح بود: "چگونه برای تسریع در حل و فصل چالش های فراروی سواد آموزی برنامه ریزی می کنیم؟" در این رابطه طی سخنانی تصریح گردید:
"باعنایت به تاکید رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران مبنی بر محو بی سوادی در کشور تا یک ضرب الاجل مشخص، وزرات آموزش و پرورش ملزم گردیده است که با استفاده از کلیه ی ظرفیت ها و توانمندیهای موجود در کشور اعم از وزارت متبوع، مجلش شورای اسلامی، دفتر ریاست محترم جمهوری، سایر وزرا و نیز سازمانهای دولتی و غیر دولتی، دستیابی به هدف یاد شده را تا حصول نتیجه، پیگیری نماید.
در این رابطه، راهبردهای متعددی به مورد اجرا گذاشته شده است که ذیلا به تعدادی از آنها اشاره می شود:
- ایجاد عزم ملی، خواست عمومی و بسیج منابع، امکانات، تسهیلات و ظرفیت های موجود در داخل و خارج از وزارت آموزش و پرورش برای ریشه کن سازی بی سوادی؛
- مسدود کردن ورودی های بی سوادی توسط نظام رسمی آموزش و پرورش کشور؛
- تغییر نظام اداری، اجرایی و آموزشی و تطبیق قوانین و مقررات اجرایی پیرامون سواد آموزی؛
- ارتقای سر فصل ها و برنامه های درسی و درج موضوعات مربوط به سواد آموزی با استفاده از رویکردی منعطف در مواد و منابع درسی محلی در سطوح استانی؛
- ایجاد تنوع در روشها به منظور جذب و آموزش سواد آموزان و نیز ارزیابی دستاوردهای نظام آموزشی در این رابطه؛
- پیگیری برای ایجاد نظامی جهت تشویق و اعطای پاداش به بی سوادان، مربیان سواد آموزی، کارورزان و همه ی افرادی که به نوعی در فرآیند سواد آموزی ایفای نقش می کنند؛
- تغییر سرفصل های سواد آموزی و روشها و تکنیک های سواد آموزی؛
- توسعه ی رویکردهای مشارکتی به ویژه با استفاده از ظرفیت های موجود در اعضای خانواده ها.
لازم به ذکر است که با توجه به فرصت اندک سه دقیقه ای تنظیم شده برای سخنرانان، حتی اشاره به عناوین راهبردهای مورد اجرا نیز مقدور نبوده و لذا به همین میزان بسنده می شود".
2- اظهارات درخصوص بخش سوم میزگرد با عنوان کلی "استفاده از همکاری و شراکت هوشمند برای محو بی سوادی". در این بخش، موضوع اصلی بحث درخصوص چگونگی کمک شرکاء و کارشناسان برای نیل به اهداف مورد توافق بین المللی بود و پرسش اصلی نیز به دنبال تلاش برای مشخص کردن نقش هریک از دست اندرکاران موضوع سوادآموزی جهت کاستن از تعداد بی سوادان بود.
در این رابطه سخنان ذیل ایراد گردید:
"در ابتدا لازم است از دقت نظر برگزار کنندگان اجلاس به دلیل انتخاب این موضوع با اهمیت قدردانی کنم. برای فائق آمدن بر چالش های موجود و نیز پیشرفت در اجرای برنامه های مربوط به ارتقای مقوله ی سواد آموزی، لازم است در نحوه ی تعامل با ذینفعان و دست اندرکاران امر، بازنگری و تجدید نظر به عمل آید.
جمهوری اسلامی ایران اعتقاد دارد تقویت همکاری میان مجموعه ای از دست اندرکاران و شرکا در مقوله ی سواد آموزی موجب ارتقای بازدهی برنامه ها و طرح های مربوط به این امر می گردد. برای نیل به این هدف، ایران توافقات و یادداشت تفاهم های متعددی را با سازمان های ذیربط به امضا رسانده است و در این زمینه، نوعی شراکت بین بخشی و میان رشته ای با استفاده از کلیه ی ظرفیت ها و توانمندیها ی موجود در سطوح دولتی و غیر دولتی ایجاد شده است. در این راستا، بخشی از مدیریت خدمات سواد آموزی به صورت تدریجی از مسئولین مستقیم و رسمی امر سواد آموزی به بخش خصوصی منتقل شده و در حال انتقال می باشد.
در این خصوص، تسهیل در روند ایجاد و تشکیل سازمان های پایه در موضوع سواد آموزی از ضرورت بی بدیلی برخوردار می باشد. با عنایت به مراتب فوق، توصیه ی عملی ما این است که از ظرفیت و نقش مهم مدیران مدارس باید در امر سواد آموزی استفاده ی لازم به عمل آید و دوره های آموزشی مربوطه که عند الزوم می تواند دوره های آموزش از راه دور نیز باشد، برای آنان پیش بینی شود. مضافا اینکه، ایجاد شراکت و همکاری تنگاتنگ با رسانه ها به ویژه رادیو و تلویزیون با توجه به نقش حائز اهمیت این رسانه ها در شکل دهی و آماده سازی افکار عمومی و ترغیب و تشویق گروه هدف به سوادآموزی از اهمیت بالایی برخوردار می باشد. در این رابطه همچنین می توان از نقش افراد برجسته، مشهور و شناخته شده و شخصیت های مورد احترام اقشار مختلف جامعه در فرآیند ترغیب و تشویق به سواد آموزی بهره برد.
ناگفته نماند که درمیان گذاشتن تجربیات کشورها در سطوح منطقه ای و بین المللی با عنوان "بهترین تجربیات" می تواند نقش بسزایی در ارتقای جایگاه سواد آموزی، افزایش سطح و کیفیت سواد آموزی و ایجاد تحول در دانش، روش و متون مورد استفاده در کشورهای مختلف ایفا نماید. ضمن اینکه می توان از طریق همکاری و مشارکت با کشورها در سطوح منطقه ای بهره های فراوانی برد چرا که اینگونه کشورها عموما در زمینه های فرهنگ عمومی، سنت ها و سایر موارد، قرابت ها و مشابهت هایی دارند و نیز با چالش های نسبتا مشابهی نیز مواجه هستند.
در پایان اضافه می نمایم در جمهوری اسلامی ایران ارتقا و تقویت سواد آموزی از طریق مشارکت با سایر دست اندرکاران و ایفا کنندگان نقش از جمله سازمانهای حمایتی و امدادی نظیر کمیته ی امداد امام خمینی، سازمان بهزیستی، سازمان زندانها و سایر سازمانهایی از این دست تسهیل می گردد".
3- اظهارات درخصوص بخش چهارم میزگرد با عنوان کلی "بهره برداری از منابع برای سواد آموزی ":
در این بخش، پرسش اصلی بحث عبارت بود از اینکه چگونه می توان میزان کمک های مالی را برای سواد آموزی افزایش داد؟ در این رابطه سخنان ذیل ایراد گردید:
"جمهوری اسلامی ایران عمیقا به تقویت نتایج و دستاوردهای عظیم به دست آمده در کشور در امر سواد آموزی متعهد و معتقد است. از نظر ما، سواد آموزی، سنگ بنای بهره مندی از حقوق اساسی در سطح فردی و عنصر اصلی توسعه در سطح ملی محسوب می شود. لذا، اختصاص منابع لازم مالی به این مقوله به منظور تضمین و تقویت ظرفیت سازی در سطح کشوری، ازجمله آموزش کارکنان و شاغلان بخش سواد آموزی و توسعه و ارتقای متون و مواد مربوطه، از اهمیت کلیدی برخوردار است.
با درنظر گرفتن چالش های غیر قابل انکار در راه نیل به اهداف مورد نظر سال 2015 برای سواد آموزی، جمهوری اسلامی ایران معتقد است ارائه ی وعده های کمک مالی توسط کشورهای توسعه یافته به کشورهای درحال توسعه و به ویژه کشورهای دارای نرخ پایین باسوادان، و از آن مهمتر، عمل به این وعده های مالی، بسیار ضروری است.
افزایش کمک مالی، به عنوان مظهر همکاریهای شمال و جنوب می تواند به اجرای اقدامات موثر و مبتکرانه ی گسترده تر در زمینه ی سواد آموزی و ارتقای کیفیت آن در کشورهای در حال توسعه بیانجامد.
برای نیل به اهداف جهانی سواد آموزی، ما معتقدیم باید کلیه ی امکانات موجود برای ارائه ی کمک های مالی مورد بررسی قرار گیرد. هرچند در وضعیت کنونی، جذب کمک های مالی از کشورهای شمال، نیازمند تصمیم و اراده ی سیاسی می باشد، باید گفت ارائه ی اینگونه وعده های مالی و عمل به آنها بسیار با اهمیت بوده و می تواند بنیان توسعه ی عادلانه تر و برابر تر انسانی را در سطح جهانی فراهم آورد.
در پایان لازم می دانم تاکید کنم که افزایش کمک های مالی و جذب آن اهمیت زیادی دارد اما آنچه مهمتر از آن است، تعریف، تدوین و اجرای راهبرد ها و سازوکارهایی است که براساس آنها بتوان از منابع مالی تخصیص یافته، استفاده ی بهینه نمود".
4- اظهارات درخصوص بخش پنجم میزگرد با عنوان کلی "نگاه به گذشته برای حرکت به سمت آینده: سواد آموزی در دوره ی پس از سال 2015":
در این بخش، پرسش اصلی بحث این بود که "دستورکارها و برنامه های بین المللی چگونه به کشورها برای دستیابی به اهداف مورد توافق بین المللی کمک کرده اند؟". در این رابطه سخنان ذیل اظهار شد:
"تجربه ی کشور من نشان داده است که دستورکارهای بین المللی توانسته اند در تلفیق با تجارب و راهبردهای ملی به دستیابی هرچه بیشتر به اهداف مورد توافق بین المللی کمک کنند. در عین حال، این دستور کارها و برنامه های اقدام، همچنین توانسته اند به تقویت و جهت دهی به برخی سیاست ها و تاثیرگذاری بیشتر آنها در امر شناسایی دقیق تر گروه های هدف و کمک به تدوین راهبردهای موثر تر در امر سواد آموزی منجر شوند.
در این راستا، نظارت و ارزیابی مستمر میزان پیشرفت در دستیابی به اهداف مورد توافق بین المللی برای تدوین سیاست های دقیق تر و موثرتر، از اهمیت به سزایی برخوردار می باشد. به همین جهت، جمهوری اسلامی ایران یک بانک اطلاعاتی جامع از گروه هدف را ایجاد نموده که به صورت مستمر در حال تقویت و به روز آوری است. همچنین یک واحد نظارتی برپا شده است تا بر نحوه ی اجرا و میزان تاثیرگذاری طرح ها، راهبردها و برنامه ها نظارت داشته باشد. این اقدامات شامل ارزیابی و سنجش سالیانه ی نرخ سواد آموزی گروه هدف و نظارت بر نرخ قبولی در دوره های سواد آموزی می باشد. همچنین در این رابطه می توان به برنامه های ابتکاری از قبیل تاسیس سامانه ی جامع سواد آموزی اشاره نمود که طی آن کلیه روند های مربوط به سواد آموزی از ثبت نام گرفته تا آموزش و تحکیم آموخته های گروه هدف مورد پیگیری و اجرا قرار می گیرد. در این رابطه از نرم افزاری استفاده شده است که دانش نو سوادان را مورد ارزیابی قرار می دهد. اینگونه اقدامات می تواند شناسایی، برنامه ریزی و ارائه ی خدمات موثر آموزشی به گروه هدف را در سطح کشوری تسهیل و تقویت نماید.
درخصوص دوران پس از سال 2015 نیز باید تصریح نمایم که طبعا پیشرفت های مربوط به حوزه ی سواد آموزی پس از سال مزبور نیز می بایستی ادامه یابد. لازم به ذکر است در جمهوری اسلامی ایران در پایان برنامه ی پنج ساله توسعه، فرآیند سواد آموزی به ویژه برای سواد آموزان بزرگسال، به سطح بسیار پیشرفته ای خواهد رسید.
در پایان لازم می دانم تاکید نمایم که ما تلاش می کنیم از طریق افزایش فعالیت ها و اقدامات حوزه ی سواد آموزی، از جمله از طریق ادغام مهارت های زندگی در سرفصل های مربوط به سواد آموزی، دستاوردهای موجود را تحکیم نموده و ارتقاء بخشیم".
ملاحظات:
- هیئت جمهوری اسلامی ایران با مشارکت در اغلب نشست و تشریح نقطه نظرات مربوط به هر یک از موضوعات مورد بررسی در بخش های مختلف آن، حضور فعالی را در میان سایر هیئت های شرکت کننده، از خود به نمایش گذاشت.
- نظرات، تجربیات و توصیه های ارائه شده توسط کشورمان در مباحث میزگرد بارها در جمع بندی های ارائه شده توسط مجری یا روسای مشترک بخش های مختلف نشست، مورد تاکید و تایید قرار گرفت.
- در پایان میزگرد، بیانیه ای با عنوان "بیانیه ی پاریس پیرامون ارتقای تلاش ها برای جبران مشکل بی سوادی" پس از درج ملاحظات نمایندگان کشورهای شرکت کننده، به تصویب کشورهای حاضر رسید.
- آخرین سخنران میزگرد، آقای تانگ، معاون مدیرکل یونسکو در بخش آموزش بود که در اظهارات خود به اقدامات این سازمان برای ارتقای سوادآموزی طی دهه ی سواد آموزی اشاره کرد و نقش این سازمان را در راستای دستیابی به اهداف سوادآموزی سال 2015 تشریح نمود.
- در روز پایانی اجلاس، اینجانب در ضیافت ناهار مدیرکل یونسکو که وزرا، معاونین وزیر و نمایندگان وزیران چهل و یک کشور شرکت کننده در اجلاس نیز حضور داشتند شرکت کردم و از نزدیک با تعدادی از مسئولین سواد آموزی کشورهای مختلف گفتگو نمودم.
- در حاشیه ی اجلاس، بسته های تهیه شده توسط وزارت متبوع و نیز سازمان سواد آموزی حاوی جزوه ها و لوح های فشرده، جهت استفاده ی شرکت کنندگان در اجلاس و آشنایی آنان با اقدامات، راهبردها و موفقیت های کشورمان در امر سواد آموزی ارائه گردید که مورد توجه حاضران قرار گرفت.
پیشنهادات:
- باتوجه به توفیقات بزرگ کشورمان در حوزه ی آموزش و بالاخص سواد آموزی و همچنین عدم اطلاع سایر کشورها از دستاوردهای خطیر جمهوری اسلامی ایران در این حوزه، لازم است جزواتی به صورت فشرده و حداقل به دو زبان انگلیسی و فرانسه حاوی خلاصه ی اهم دستاوردها و اقدامات کشورمان در رابطه با سواد آموزی و پیشرفت های ایران در این مقوله تهیه و جهت اطلاع سازمانهای بین المللی مرتبط با موضوع از جمله یونسکو ارسال گردد. بدیهی است اینگونه اطلاعات و جزوات می بایستی به گونه ای مخاطب محور تهیه و عرضه گردند که از جاذبه ی لازم برای جلب توجه مخاطبان و دست اندرکاران موضوع برخوردار باشند. جزوات تهیه شده را همچنین می توان به صورت فایل های پی دی اف تهیه و جهت نمایندگی های دائم کشورمان نزد سازمانهای بین المللی مربوطه فرستاد تا از آن طریق برای طلاع کلیه ی کشورهای عضو، به صورت ایمیل ارسال گردند. همچنین می توان در این رابطه، از ظرفیت های دستگاه های داخلی مرتبط با اینگونه سازمان ها به ویژه کمیسیون ملی یونسکو، بهره ی لازم را برد.
- با عنایت به نقش موثر سازمانهای بین المللی فعال در حوزه آموزش و به ویژه سواد آموزی، توصیه می شود از این پس، کارشناسان فعال در این حوزه از وزارت متبوع و سازمان سواد آموزی نیز برای شرکت در نشست های مزبور اعزام گردند تا ضمن کسب تجربه و دانش بیشتر در این خصوص، برای فعالیت موثرتر در جهت کسب توفیقات آتی، تشویق و ترغیب شوند.
- جمهوری اسلامی ایران همچنین می تواند تجربیات ارزنده ی خود در حوزه ی سواد آموزی را با سایر کشورها از جمله کشورهای منطقه به مشارکت گذاشته و همکاری های خود در این حوزه را در سطوح منطقه ای و بین المللی تقویت نماید. آمادگی کشورمان در این زمینه، در مباحث مختلف نشست، مطرح و مورد استقبال و تاکید سایر کشورها قرار گرفت.
نویسنده گزارش علی حاجیلاری